ویژگی‌های Ubuntu 26.04 LTS و تازه‌های Resolute Raccoon

نسخهٔ جدید LTS اوبونتو با نام رمز Resolute Raccoon در ۲۳ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد و مثل هر نسخهٔ پشتیبانی‌بلندمدت، برای پنج سال آینده مبنای بخش بزرگی از سرورها و میزکارهای لینوکسی خواهد بود. در این مقاله مهم‌ترین ویژگی‌های Ubuntu 26.04 LTS را مرور می‌کنیم تا بدانید این نسخه چه چیزی به همراه دارد و آیا زمان مناسبی برای ارتقا یا راه‌اندازی سرور تازه روی آن هست یا نه.

نسخه‌های LTS اوبونتو هر دو سال یک‌بار می‌آیند و بیشتر کاربران تولیدی دقیقاً روی همین نسخه‌ها می‌مانند؛ چون به‌جای دنبال‌کردن نسخه‌های میان‌دوره‌ای، پنج سال به‌روزرسانی امنیتی تضمین‌شده می‌گیرند. Ubuntu 26.04 هم همین قول را می‌دهد: پشتیبانی استاندارد تا آوریل ۲۰۳۱ و در صورت داشتن اشتراک Ubuntu Pro، تمدید تا ده سال از طریق ESM.

اگر سرور یا زیرساخت شما روی نسخهٔ قبلی اجرا می‌شود، فهم دقیق آنچه در این نسخه تغییر کرده به شما کمک می‌کند تصمیم درستی دربارهٔ زمان و نحوهٔ ارتقا بگیرید. در ادامه از هستهٔ سیستم و امنیت گرفته تا پشتیبانی هوش مصنوعی و پشتهٔ سرور را بررسی می‌کنیم.

هستهٔ لینوکس ۷.۰ و پشتیبانی سخت‌افزار جدید

Ubuntu 26.04 روی کرنل لینوکس ۷.۰ ساخته شده است؛ اولین نسخهٔ LTS اوبونتو که از شاخهٔ ۷ استفاده می‌کند. مهم‌ترین دستاورد این کرنل برای کاربران، پشتیبانی گسترده‌تر از سخت‌افزار تازه است:

• پشتیبانی از پردازنده‌های Intel Core Ultra Series 3 (با نام رمز Panther Lake) به‌همراه گرافیک Xe3 و بهینه‌سازی واحد پردازش عصبی (NPU).
• پشتیبانی از استاندارد پایهٔ RISC-V RVA23، که مسیر اجرای اوبونتو روی نسل جدید تراشه‌های RISC-V را هموار می‌کند.
• یکپارچه‌شدن ماژول IgH EtherCAT Master در کرنل برای شبکه‌های صنعتی بلادرنگ با دقت زمانی در حد میکروثانیه.

برای کاربران سرور، نکتهٔ کاربردی‌تر این است که Canonical Livepatch حالا روی معماری Arm64 هم کار می‌کند. Livepatch وصله‌های امنیتی کرنل را بدون نیاز به ریبوت اعمال می‌کند؛ یعنی سرورهای Arm شما هم می‌توانند بدون قطعی سرویس وصله‌های حیاتی را دریافت کنند، همان امکانی که تا پیش از این عمدتاً روی x86 در دسترس بود.

گنوم ۵۰ و گذار کامل به Wayland

میزکار پیش‌فرض اوبونتو در این نسخه به گنوم ۵۰ به‌روز شده و مهم‌تر از آن، گذار به Wayland کامل شده است. جلسهٔ X.org به‌عنوان گزینهٔ پیش‌فرض کنار گذاشته شده و گنوم به‌صورت انحصاری روی Wayland اجرا می‌شود؛ برنامه‌های قدیمی مبتنی بر X11 همچنان از طریق لایهٔ سازگاری XWayland کار می‌کنند.

این تغییر برای کاربران میزکار به معنای نمایش روان‌تر، پشتیبانی بهتر از نمایشگرهای چند‌گانه و مقیاس‌بندی کسری، و امنیت بیشتر در جداسازی برنامه‌هاست. اگر روی سرور کار می‌کنید این بخش تأثیر مستقیمی بر شما ندارد، اما اگر از محیط گرافیکی یا دسکتاپ از راه دور استفاده می‌کنید، بدانید که برخی ابزارهای قدیمیِ ضبط صفحه یا اشتراک‌گذاری که فقط با X11 کار می‌کردند، ممکن است به نسخهٔ سازگار با Wayland نیاز داشته باشند.

امنیت: رمزنگاری کامل دیسک با TPM و اجزای مبتنی بر Rust

بخش امنیت شاید مهم‌ترین دلیل ارتقا به Ubuntu 26.04 باشد. چند تغییر کلیدی:

• رمزنگاری کامل دیسک با پشتوانهٔ TPM حالا به‌صورت رسمی در نصب‌کننده در دسترس است. کلید رمزگشایی در تراشهٔ TPM سیستم نگه‌داری می‌شود و دیسک بدون نیاز به وارد کردن دستی عبارت عبور در هر بوت باز می‌شود.
• بازنویسی بخشی از اجزای پایهٔ سیستم با زبان Rust؛ از جمله sudo-rs به‌جای sudo سنتی و پیاده‌سازی uutils از coreutils. هدف این کار، حذف کلاس بزرگی از آسیب‌پذیری‌های حافظه است که سال‌ها گریبان ابزارهای نوشته‌شده با C را گرفته بود.
• پشتیبانی از رایانش محرمانه (Confidential Computing) روی Intel TDX و AMD SEV، هم در نقش میزبان و هم مهمان؛ امکانی که برای اجرای بارهای کاری حساس روی زیرساخت ابری اهمیت زیادی دارد.
• سرویس authd برای احراز هویت با ارائه‌دهندگان هویت ابری مانند Microsoft Entra ID، Google IAM و هر ارائه‌دهندهٔ سازگار با OIDC.

اگر رمزنگاری کامل دیسک با TPM را فعال می‌کنید، حتماً کلید بازیابی (recovery key) را در جای امنی نگه دارید. هر تغییری در فریم‌ور، ترتیب بوت یا خودِ تراشهٔ TPM می‌تواند باز شدن خودکار دیسک را مختل کند و بدون کلید بازیابی، دسترسی به داده‌ها را برای همیشه از دست می‌دهید. این نکته به‌ویژه روی سرور ابری که ممکن است ماشین جابه‌جا یا کلون شود، حیاتی است.

هوش مصنوعی و پردازش: CUDA و ROCm به‌صورت بومی

یکی از تغییرهای پرسروصدای این نسخه، آوردن ابزارهای هوش مصنوعی به داخل مخازن رسمی است. پیش از این، نصب درایورها و کیت‌های محاسباتی GPU معمولاً به مخازن جانبی و مراحل دستی نیاز داشت. در Ubuntu 26.04:

• توزیع بومی NVIDIA CUDA مستقیماً در مخازن رسمی قرار دارد.
• پلتفرم AMD ROCm هم از طریق بسته‌های اوبونتو در دسترس است.

نتیجه این است که راه‌اندازی یک سرور برای آموزش یا اجرای مدل‌های یادگیری ماشین ساده‌تر و قابل‌اتکاتر می‌شود؛ نسخهٔ کیت محاسباتی با نسخهٔ کرنل و درایور هماهنگ است و از ناسازگاری‌های رایج در نصب‌های دستی جلوگیری می‌شود. برای کسانی که روی پردازش GPU-محور کار می‌کنند، این تنها یک ویژگی جانبی نیست بلکه دلیل کافی برای مهاجرت به این نسخه است.

پیش از این، هماهنگ نگه‌داشتن نسخهٔ درایور، کیت محاسباتی و کرنل یکی از دردسرسازترین بخش‌های راه‌اندازی سرورهای هوش مصنوعی بود؛ یک ارتقای کرنل می‌توانست درایور GPU را از کار بیندازد. با آمدن این بسته‌ها به مخازن رسمی، به‌روزرسانی‌ها از همان مسیر معمول apt مدیریت می‌شوند و وابستگی‌ها به‌صورت خودکار حل می‌شوند. این یعنی نگهداری بلندمدت یک سرور یادگیری ماشین کم‌دردسرتر و قابل‌پیش‌بینی‌تر می‌شود.

پشتهٔ سرور: OpenSSH ۱۰.۲، PostgreSQL ۱۸ و systemd ۲۵۹

برای مدیران سرور، به‌روز شدن اجزای پایهٔ پشتهٔ سرور اهمیت زیادی دارد. مهم‌ترین‌ها:

• OpenSSH 10.2 با فعال بودن پیش‌فرض رمزنگاری پساکوانتومی (post-quantum)؛ یعنی کلیدهای تبادل‌شده در برابر تهدیدهای آیندهٔ رایانش کوانتومی مقاوم‌تر هستند.
• PostgreSQL 18 به‌عنوان نسخهٔ پیش‌فرض پایگاه دادهٔ سرور.
• systemd 259 که مدیریت سرویس‌ها، لاگ و زمان‌بندی را بر عهده دارد.

این نسخه‌ها همان اجزایی هستند که سرویس‌های شما مستقیم روی آن‌ها اجرا می‌شوند. اگر قصد دارید سرویسی مثل وردپرس یا یک سامانهٔ اتوماسیون را روی این نسخه راه‌اندازی کنید، راهنمای آموزش نصب وردپرس روی سرور اوبونتو و آموزش نصب n8n با داکر و Nginx با همین نسخه‌های پایه سازگارند.

چرخهٔ پشتیبانی و نحوهٔ ارتقا

Ubuntu 26.04 LTS تا آوریل ۲۰۳۱ پشتیبانی استاندارد دریافت می‌کند و با اشتراک Ubuntu Pro، از طریق ESM تا ده سال به‌روزرسانی امنیتی می‌گیرد. حداقل منابع پیشنهادی برای نسخهٔ سرور، ۱.۵ گیگابایت حافظه و ۴ گیگابایت فضای دیسک است؛ نسخهٔ دسکتاپ به ۶ گیگابایت حافظه و ۲۵ گیگابایت فضا نیاز دارد.

اگر روی نسخهٔ LTS قبلی هستید، ارتقا با یک دستور انجام می‌شود:

do-release-upgrade

توصیه می‌شود ارتقای سرورهای تولیدی را تا انتشار نخستین نسخهٔ اصلاحی (26.04.1) به تعویق بیندازید؛ در آن مرحله بیشتر ایرادهای اولیه برطرف شده‌اند و مسیر ارتقا پایدارتر است. پیش از هر ارتقا هم از کل سرور یک اسنپ‌شات از کنترل پنل ابر سپهر بگیرید تا اگر چیزی مطابق انتظار پیش نرفت، در چند دقیقه به وضعیت قبل برگردید.

آیا باید همین حالا به Ubuntu 26.04 مهاجرت کنید؟

پاسخ به شرایط شما بستگی دارد. اگر یک سرور تازه راه می‌اندازید یا پروژهٔ جدیدی را شروع می‌کنید، شروع مستقیم روی Ubuntu 26.04 منطقی است؛ پنج سال پشتیبانی پیش رو دارید و از همان ابتدا روی جدیدترین اجزای امنیتی و پایگاه داده کار می‌کنید.

اما اگر سرور تولیدی پایداری روی نسخهٔ LTS قبلی دارید که بی‌مشکل کار می‌کند، عجله برای ارتقا لازم نیست. نسخهٔ قبلی همچنان برای مدت‌ها پشتیبانی می‌شود و بهتر است ارتقا را در یک بازهٔ زمانی برنامه‌ریزی‌شده و پس از انتشار 26.04.1 انجام دهید. پیش از مهاجرت، این چند نکته را در نظر بگیرید:

• افزونه‌ها و وابستگی‌ها را بررسی کنید. اگر به کتابخانه یا نسخهٔ خاصی از یک زبان (مثلاً یک نسخهٔ قدیمی‌تر PHP یا Python) وابسته‌اید، مطمئن شوید که در نسخهٔ جدید در دسترس است یا مسیر مهاجرتی روشنی دارد.
• ابتدا روی یک سرور آزمایشی امتحان کنید. یک نمونهٔ کوچک بسازید، سرویس‌ها را روی آن راه‌اندازی کنید و رفتار برنامه را زیر بار واقعی بسنجید.
• اسنپ‌شات بگیرید. پیش از اجرای ارتقا روی سرور اصلی، یک نسخهٔ کامل نگه دارید.

اگر تازه‌کار هستید و می‌خواهید محیط را روی سرور خودتان تجربه کنید، مقالهٔ آموزش نصب داکر روی اوبونتو نقطهٔ شروع خوبی برای اجرای سرویس‌ها به‌صورت ایزوله و بدون درگیر کردن سیستم پایه است.

جمع‌بندی

ویژگی‌های Ubuntu 26.04 LTS نشان می‌دهد که این نسخه بیش از یک به‌روزرسانی معمولی است: گذار کامل به Wayland، اجزای امن‌تر مبتنی بر Rust، رمزنگاری کامل دیسک با TPM و پشتیبانی بومی از کیت‌های هوش مصنوعی، آن را به گزینه‌ای جدی برای سرورها و میزکارهای جدید تبدیل می‌کند. سه موردی که بیشترین تفاوت را می‌سازند: کرنل ۷.۰ با پشتیبانی سخت‌افزار تازه، امنیت تقویت‌شده در سطح سیستم، و در دسترس بودن مستقیم CUDA و ROCm.

اگر می‌خواهید Ubuntu 26.04 را روی یک سرور تازه امتحان کنید، می‌توانید از صفحهٔ خرید سرور ابری با کمترین منابع شروع کنید و هر زمان که بار کاری‌تان سنگین‌تر شد، منابع را ارتقا دهید.

منابع:

• Ubuntu 26.04 LTS release notes
• Canonical releases Ubuntu 26.04 LTS Resolute Raccoon