سرور مجازی سنت‌اواس؛ چه جایگزینی بگیریم؟

سال‌ها سنت‌اواس انتخاب پیش‌فرض سرورهای ایران بود: رایگان، پایدار و سازگار با ردهت. آن دوره تمام شده است. نسخه‌های کلاسیک سنت‌اواس دیگر به‌روزرسانی امنیتی دریافت نمی‌کنند و CentOS Stream که جای آن معرفی شد، نقش متفاوتی دارد.

اگر دنبال سرور مجازی سنت‌اواس هستید، احتمالاً یکی از این دو وضعیت را دارید: سرور فعلی‌تان سنت‌اواس است و باید مهاجرت کنید، یا با آن آشنایید و دنبال چیزی شبیه به آن می‌گردید. این صفحه هر دو حالت را پوشش می‌دهد.

چرا سنت‌اواس دیگر ارائه نمی‌شود؟

سروری که وصله امنیتی نمی‌گیرد، با گذشت هر ماه آسیب‌پذیرتر می‌شود. آسیب‌پذیری‌های تازه‌ای که در کرنل، OpenSSL یا وب‌سرور کشف می‌شوند روی سنت‌اواس رفع نمی‌شوند — و همین آسیب‌پذیری‌ها به‌صورت عمومی منتشر می‌شوند، یعنی مهاجم دقیقاً می‌داند دنبال چه بگردد.

ارائه چنین سیستم‌عاملی به مشتری کار درستی نیست، حتی اگر تقاضا برایش وجود داشته باشد.

اگر همین حالا سرور تولیدی روی سنت‌اواس دارید، این را کار فوری در نظر بگیرید. پیش از هر چیز یک بک‌آپ کامل و آزمایش‌شده بگیرید؛ روش در راهنمای بک‌آپ خودکار با Restic.

CentOS Stream چرا جایگزین نیست؟

پرسش رایجی است: اگر CentOS Stream وجود دارد، چرا آن را نمی‌گیریم؟

پاسخ در جایگاه آن نسبت به ردهت است. سنت‌اواس کلاسیک پس از ردهت قرار داشت: ردهت نسخه‌ای منتشر می‌کرد، سنت‌اواس همان را بازسازی می‌کرد و شما نسخه‌ای می‌گرفتید که پیش‌تر روی هزاران سرور تجاری آزموده شده بود.

CentOS Stream پیش از ردهت قرار دارد. تغییرات اول به Stream می‌روند و بعد به ردهت. یعنی نقشش پیش‌نمایش است، نه نسخه پایدار. برای توسعه‌دهنده‌ای که می‌خواهد سازگاری برنامه‌اش را با نسخه بعدی ردهت بسنجد مفید است؛ برای سروری که باید سال‌ها بدون غافلگیری کار کند، رفتار متفاوتی از آنچه انتظار داشتید نشان می‌دهد.

آلما و راکی دقیقاً همان جایگاه سنت‌اواس کلاسیک را پر می‌کنند: بازسازی نسخه منتشرشده ردهت، پس از انتشار آن.

کدام جایگزین؟

اگر اسکریپت، ابزار داخلی یا نرم‌افزاری دارید که برای سنت‌اواس نوشته شده، آلما یا راکی را بردارید. سازگاری باینری یعنی همان دستورها، همان مسیرها و همان نام بسته‌ها؛ در بیشتر موارد چیزی نیاز به بازنویسی ندارد.

اگر به سازگاری با ردهت وابسته نیستید و می‌خواهید شروع تازه‌ای داشته باشید، اوبونتو LTS آموزش بیشتری در دسترس دارد.

مسیر امن مهاجرت

ابزارهای مهاجرت درجا برای آلما و راکی وجود دارند، اما روی سرور تولید ریسک دارند. مسیر امن‌تر، ساخت یک سرور موازی است:

۱. بک‌آپ کامل از سرور فعلی بگیرید و بازیابی آن را آزمایش کنید

۲. سرور تازه با آلما یا راکی بسازید — با پرداخت روزانه، هزینه چند روزی که هر دو سرور همزمان روشن‌اند ناچیز است

۳. امن‌سازی سرور تازه پیش از انتقال هر داده‌ای (راهنما)

۴. انتقال داده و پیکربندی — فایل‌ها، دیتابیس، تنظیمات وب‌سرور

۵. آزمایش کامل روی سرور تازه، پیش از آنکه ترافیک واقعی به آن برسد

۶. تغییر DNS و نگه داشتن سرور قدیمی برای چند روز به‌عنوان پشتوانه

۷. حذف سرور قدیمی پس از اطمینان — از همان لحظه کسر هزینه‌اش متوقف می‌شود

نکته کلیدی مرحله ششم است: سرور قدیمی را بلافاصله حذف نکنید. اگر مشکلی پیدا شد، بازگرداندن DNS سریع‌ترین راه بازگشت است.

فهرست بررسی پیش از مهاجرت

پیش از ساخت سرور تازه، این موارد را روی سرور فعلی یادداشت کنید. تجربه نشان می‌دهد فراموش‌شده‌ها همیشه از همین فهرست‌اند:

• نسخه دقیق نرم‌افزارها — php -v، mysql --version، nginx -v. اگر برنامه شما به نسخه خاصی وابسته است، باید همان را روی سرور تازه فراهم کنید.
• کرون‌جاب‌ها — crontab -l برای هر کاربر، و محتوای /etc/cron.d/. این‌ها به‌راحتی جا می‌مانند چون در بک‌آپ فایل‌ها دیده نمی‌شوند.
• سرویس‌های سفارشی — systemctl list-units --type=service --state=running
• قوانین فایروال — firewall-cmd --list-all
• گواهی‌های SSL و تاریخ انقضایشان
• رکوردهای DNS و مقدار TTL آن‌ها

نکته آخر عملی‌ترین است: چند روز پیش از مهاجرت، TTL رکوردهای DNS را کم کنید (مثلاً به ۳۰۰ ثانیه). آن‌وقت در روز جابه‌جایی، تغییر DNS ظرف چند دقیقه منتشر می‌شود نه چند ساعت. اگر TTL را از قبل کم نکنید، بازگشت در صورت بروز مشکل هم به همان کندی خواهد بود.

چه چیزهایی ممکن است نیاز به تغییر داشته باشند؟

سازگاری باینری یعنی بیشتر چیزها بدون تغییر کار می‌کنند، اما بین سنت‌اواس ۷ و نسخه‌های امروزی چند تفاوت واقعی وجود دارد:

مورد آخر گاهی غافلگیرکننده است: اگر برنامه شما به سرویسی وصل می‌شود که هنوز TLS قدیمی استفاده می‌کند، اتصال روی سیستم تازه رد می‌شود.

نگهداری پس از مهاجرت

جمع‌بندی

سرور مجازی سنت‌اواس دیگر گزینه‌ای نیست که بشود با خیال راحت پیشنهاد داد؛ نبود وصله امنیتی این تصمیم را به‌جای شما گرفته است. برای مهاجرت با کمترین تغییر، آلما لینوکس یا راکی لینوکس را بردارید.

مهاجرت را با ساخت سرور موازی انجام دهید، نه ارتقای درجا. با پرداخت روزانه هزینه چند روز همپوشانی دو سرور ناچیز است و ریسک را به‌شکل چشمگیری کم می‌کند.

ساخت سرور ابری با توزیع سازگار با ردهت